UNESCO‘nun kültür mirası listesinde sadece tarihi alanlar yok, tavrını yemek için yaşayanlardan yana koyan Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü “somut olmayan kültürel miras” listesinde dünya mutfağı içinden seçkin lezzetlere yer vererek onları da koruma altına alıyor. BBC’nin haberine göre, Kuzey Kore’nin lahana turşusu kimchi, Hırvatistan‘ın zencefilli kurabiyesi ve Sakız Adası‘nda üretilen sakız da bu hafta yapılacak toplantıda listeye dahil olacak.

Türk kahvesi

Türkiye listede 2013’ten beri Türk kahvesi ile yer alıyor. Hem de “misafirperverlik, dostluk, nezaket ve sohbet” vurgusuyla.

"Türk Kahvesi - Bakir Cezve" by Eaeeae - Own work. Licensed under CC BY-SA 3.0 via Commons - https://commons.wikimedia.org/wiki/File:T%C3%BCrk_Kahvesi_-_Bakir_Cezve.jpg#/media/File:T%C3%BCrk_Kahvesi_-_Bakir_Cezve.jpg
“Türk Kahvesi – Bakir Cezve”, Eaeeae

Kuzey Kore’nin kimchi’si

UNESCO, Kuzey Kore’nin kimchi’sine paye vererek, aynı zamanda siyasi bir duruş sergileyecek. Çünkü Güney Kore‘de yapılan acılı kimchi zaten iki yıl önce listeye alındı.

"Gimchi", Nagyman, http://www.flickr.com/photos/nagy/23219340/
“Gimchi”, Nagyman, http://www.flickr.com/photos/nagy/23219340/

Hırvatların zencefilli kurabiyesi

Ülkenin kuzeyinde önce manastırlarda pişirilen kurabiyeler, daha sonra da zanaatkarlar tarafından evlerde yapılmaya başlanmış. Un, karbonat, şeker ve baharatlardan oluşan tarif paylaşılsa da her fırıncı kurabiyelerini kendine özgü şekil ve bazen de dini motiflerle beziyor.

Hırvatistan Kültür Bakanlığı
Hırvatistan Kültür Bakanlığı

Sakız Adası’nın sakızı

Osmanlı İmparatorluğu döneminde son derece kıymetli olan sakızın Türk kültüründe de önemli bir rolü var. Sakızlı muhallebi, dondurma ve tatlılar, hatta Türk kahvesinin sakızlısı sevilen ürünler.

"Mastic", CC BY-SA 3.0, Commons
“Mastic”, CC BY-SA 3.0, Commons

Akdeniz diyeti

Bölgedeki birçok ülkeyi kapsayan Akdeniz mutfağı da somut olmayan kültürel miras listesinde. Sağlık ve uzun ömür için tavsiye edilmesinin yanı sıra Akdeniz mutfağının en önemli geleneklerinden biri de yemeğin paylaşılması. Pazarlar da bu kültürün önemli bir parçası.

"Gazpacho ingredients", "popsique" - http://www.flickr.com/photos/popsique/291001466/, CC BY-SA 2.0 via Commons
“Gazpacho ingredients”, “popsique” – http://www.flickr.com/photos/popsique/291001466/, CC BY-SA 2.0 via Commons

Ermeni lavaşı

Ermenistan mutfağının ayrılmaz parçası olan lavaş pişirilirken ailenin kadınlarına çocuklar da yardım ediyor. Lavaş hamuru bezelere ayrılıyor ve açılarak uzatılıyor. Daha sonra fırının duvarına yapıştırılarak pişiriliyor. Düğünlerde bereket ve refah sembolü olarak yeni evlilerin omuzlarına konuyor.

"Pan armenio en el mercado de Yerevan", Wiquijote, Commons
“Pan armenio en el mercado de Yerevan”, Wiquijote, Commons

Japon mutfağı (washoku)

Japon mutfağı, ya da washoku, 2014 yılında “doğal gıdaları sürdürülebilir bir şekilde kullanarak, özünde doğaya saygı ruhu bulundurduğu” için korunması gereken dünya mutfağı listesine alındı. Japon mutfağında yerel kaynaklardan edinilen balık, pirinç, sebze ve yenilebilen yabani bitkiler ağırlıkta. Yeni yıl kutlamaları öncesinde, yeni gelen yılın tanrılarını karşılamak için her biri sembolik anlamı olan taze malzemelerle özel yemekler yapılıyor.

"Tempura, sashimi, pickles, ris og misosuppe (6289116752)", cyclonebill from Copenhagen, Denmark, FAEP, CC BY-SA 2.0 via Commons
“Tempura, sashimi, pickles, ris og misosuppe (6289116752)”, cyclonebill from Copenhagen, Denmark, FAEP, CC BY-SA 2.0 via Commons

Michoacán usulü Meksika yemekleri

UNESCO’ya göre Meksika yemekleri sadece malzemeleri ölçüp karıştırarak değil, “çiftçilik, ritüeller ve atalardan kalan adetlerle ortaya çıkan kapsamlı bir kültür modeli”. Michoacán eyaletinde kadın aşçıların oluşturduğu kooperatifler, Meksika mutfağının 2010 yılında UNESCO‘nun prestijli dünya mutfağı listesine girmesine yardımcı oldu. Mısır, fasülye ve acı biber kadar, göllerin üzerine kurulan ekin adacıklarında tarım yapılması ve besleyici değerini arttıran pişirme yöntemleriyle de kültürel miras özelliğinde.

"Molcajete y tejolote", Kostasplus KONSTANTINOS TROVAS, CC BY-SA 3.0, Commons
“Molcajete y tejolote”, Kostasplus KONSTANTINOS TROVAS, CC BY-SA 3.0, Commons

Fransa‘nın gastronomik yemek geleneği

UNESCO’ya göre, “yaşamın önemli anlarını kutlamak için hazırlanan gastronomik yemekler aynı zamanda sosyal bir gelenek”. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü; insanları doğum, düğün, yıl dönümü gibi çeşitli vesilelerle bir masa başında toplayan bu adeti 2010 yılında somut olmayan kültürel miras listesine aldı. Bunun nedeni de yemek uzmanları olarak adlandırılabilecek gastronomların yapılacak yemek tariflerini seçmeleri, her birinin yanına yakışan şaraplar bulmaları, şık bir sofra hazırlamaları ve insanları bir araya getirmeleri.

"Jacques Lameloise, escabèche d'écrevisses sur gaspacho d'asperge et cresson", Jacques Lameloise - Editer par Arnaud 25, CC BY-SA 3.0, Commons
“Jacques Lameloise, escabèche d’écrevisses sur gaspacho d’asperge et cresson”, Jacques Lameloise – Editer par Arnaud 25, CC BY-SA 3.0, Commons

Yorum yaz